Ekonomik konjonktüre bağlı olarak konut ve tüketici kredisi faiz oranlarının düşüş eğilimine girdiği dönemler, tüketiciler için mevcut borç yükünü hafifletmek adına büyük bir fırsat sunar. Birçok tüketici, yüksek faiz oranlarıyla çektiği kredileri daha düşük oranlarla “yeniden yapılandırma” (refinansman) yoluna gider.
Ancak bu dönemlerde finans kuruluşları ve bankalar, yapılandırma işlemlerini kendi lehlerine bir kazanç kapısına dönüştürmek amacıyla tüketicilerden mükerrer (çifte) masraflar talep edebilmektedir.
Yargıtay Sürecindeki Mücadelemiz: “Mahkemeleri Boşuna Oyalamayın”
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi Üyeliği görevini yürüttüğüm dönemde, bankaların bu haksız uygulamalarına karşı yüksek yargı olarak tüketicinin korunması ilkesini esas alan çok net kararlara imza attık.
Nitekim o dönem, faiz düşüşlerini fırsat bilerek yapılandırma yapmak isteyen tüketicilerden dosya masrafı, sigorta ve ekspertiz ücreti gibi kalemlerin ikinci kez tahsil edilmeye çalışılması üzerine, basına da yansıyan önemli açıklamalarda bulunmuştuk.
Hürriyet Gazetesi’nde Yer Alan Değerlendirmemiz: “Bankalar, faiz oranlarının düşmesiyle birlikte yeniden yapılandırılacak kredilere; dosya, sigorta, ekspertiz masrafı adı altında ikinci kez ücret yansıtamaz. Aynı şekilde, kendi bankasındaki konut kredisini yeniden yapılandıran müşterilerine yüzde %2’lik erken kapatma cezasını da uygulama hakları yoktur. Bu tür hukuka aykırı uygulamalarda bulunarak mahkemeleri boşu boşuna oyalamayın.” (Hürriyet Gazetesi, Erkan Çelebi’nin “Bizi Boşuna Oyalamayın” başlıklı köşe yazısı)
Söz konusu hukuki süreç ve Yargıtay dönemindeki açıklamalarımıza ilişkin Hürriyet Gazetesi’nde yayınlanan haberin detaylarına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Kredi Yapılandırmasında Tüketicinin Hukuki Hakları Nelerdir?
Yüksek yargı içtihatları ve güncel tüketici mevzuatı (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun) çerçevesinde, kredi yapılandırma süreçlerinde dikkat edilmesi gereken temel hukuki kurallar şunlardır:
Mükerrer Masraf Yasağı: Tüketici, krediyi ilk kullandığı esnada zaten ekspertiz, sigorta ve dosya masrafı gibi kalemleri ödemiştir. Mevcut bankasında sadece faiz oranının güncellenmesi (yapılandırma) işleminde, ortada yeni bir taşınmaz değerlendirmesi veya yeni bir risk doğmadığı için ikinci kez aynı masrafların talep edilmesi hukuka aykırıdır.
Erken Kapatma Cezası İstisnası: Mevzuat uyarınca konut kredilerinde erken ödeme durumunda bankanın bir tazminat (erken kapatma cezası) talep hakkı olsa da, bu durum tüketicinin borcunu tamamen kapatıp başka bir bankaya geçmesi halinde geçerlidir. Tüketici aynı bankada kalarak sadece şartları iyileştiriyorsa, bankanın bu cezayı yansıtma hakkı bulunmamaktadır.
Başka Bankaya Geçiş Durumu (Refinansman): Şayet tüketici daha avantajlı bir faiz oranı bulup borcunu tamamen başka bir finans kuruluşuna taşırsa; eski banka kanuni sınırlar dahilinde erken kapatma tazminatı talep edebilir, yeni banka ise sıfırdan bir kredi açılışı yaptığı için makul/yasal masrafları isteyebilir. Ancak mevcut bankada yapılan işlemlerde çifte masraf çıkarılamaz.
Sonuç ve Uzman Önerisi
Tüketici Hukuku, doğası gereği zayıf konumda olan tüketiciyi, güçlü finans kuruluşları karşısında korumayı amaçlayan dinamik bir alandır. Yüksek yargıda görev yaptığım yıllardan bu yana savunduğumuz üzere; yasaların ve içtihatların arkasından dolanarak tüketiciden haksız kazanç sağlama girişimleri, Türk yargısı önünde her zaman karşılıksız kalmaya mahkumdur.
Eğer kredi yapılandırma sürecinde bankanız tarafından sizden haksız masraflar, mükerrer komisyonlar veya yersiz erken ödeme tazminatları tahsil edildiyse, yasal haklarınızı aramak adına Tüketici Hakem Heyetleri veya Tüketici Mahkemeleri nezdinde girişimde bulunabilirsiniz. Hak kaybına uğramamak adına süreçlerin yüksek yargı kriterlerine hakim, uzman bir hukuki danışmanlık rehberliğinde yürütülmesi büyük önem arz etmektedir.
Leave a Reply