Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 12 Şubat 2026 tarihli (Esas: 2024/187, Karar: 2026/42) e-ticaret sitelerini (aracı hizmet sağlayıcıları) ve tüketicileri çok yakından ilgilendiren önemli bir iptal kararıdır.
Dava, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi’nin ayıplı bir mal nedeniyle açılan tazminat davasında ilgili kanun maddelerini Anayasa’ya aykırı bulup AYM’ye taşımasıyla (itiraz yoluyla) başlamıştır.
Metnin hukuki özeti, gerekçesi ve sonuçları maddeler halinde şu şekildedir:
1. İptal Edilen Hükümler Ne İle İlgiliydi?
Mahkeme iki temel düzenlemedeki e-ticaret platformlarının “sorumsuzluk” hükmünü incelemiştir:
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Madde 48/6-d): E-ticaret platformlarının, satıcı adına bedel tahsil etseler dahi, ayıplı mallara ilişkin (Madde 11) tüketici haklarından (sözleşmeden dönme, indirim, ücretsiz onarım, ayıpsız misliyle değişim veya tazminat hakları) satıcıyla birlikte müteselsilen sorumlu olmayacağını öngören istisna hükmü.
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (Madde 9/1): Aracı hizmet sağlayıcıların, platformdaki satıcılar tarafından sunulan içerik, mal veya hizmetin hukuka aykırı hususlarından genel olarak sorumlu olmadığını belirten kural (AYM bu kuralı sadece “tüketici sözleşmeleri” yönünden incelemiştir).
2. Anayasa Mahkemesi’nin İptal Gerekçesi
AYM oy çokluğuyla bu kuralları Anayasa’nın 5. (Devletin temel amaç ve görevleri), 35. (Mülkiyet hakkı) ve 172. (Tüketicinin korunması) maddelerine aykırı bularak İPTAL ETMİŞTİR. Mahkemenin temel gerekçeleri şunlardır:
Aktif/Pasif Aracı Ayrımı: Günümüzde e-ticaret siteleri sadece alıcı ile satıcıyı teknik olarak buluşturan “pasif” yapılar değildir. Çoğu zaman mal/hizmet üzerinde kontrol sahibi olan, kampanyalar düzenleyen, satıcıyı denetleyen “aktif” bir rol oynamaktadır.
Tüketicinin Korumasız Kalması: Mevcut kurallar, tüketicinin e-ticaret platformuna karşı doğrudan dava açmasını tamamen engellemektedir. Özellikle tüketicinin asıl satıcıya veya sağlayıcıya ulaşamadığı durumlarda, tüketici tamamen korumasız kalmakta ve maddi zararı (mülkiyet hakkı) tazmin edilememektedir.
Dengenin Bozulması: Bu durum, aracı hizmet sağlayıcılar ile tüketiciler arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi tüketici aleyhine aşırı derecede bozmakta ve devletin tüketiciyi koruma yönündeki pozitif yükümlülüğüyle bağdaşmamaktadır.
3. Kararın Hüküm Kısmı ve Yürürlük Tarihi
İptal Kararı: Bahsi geçen “sorumsuzluk” ibareleri Anayasa’ya aykırı bulunarak İPTAL EDİLMİŞTİR.
9 Aylık Süre: İptal hükümlerinin Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte doğacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal etmemesi adına, iptal kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girmesine oy birliğiyle karar verilmiştir. (Bu sürede Meclis’in yeni bir yasal düzenleme yapması beklenir).
Leave a Reply