TEBLİGAT HUKUKU

ADLİ TEBLİGAT TANIMI

Adli sürece ilişkin hukuksal bir iş veya işlemin, muhatabına, kanunun veya yönetmeliklerin öngördüğü usul ve esaslara uygun olarak yazılı, ilanen veya elektronik yolla bildirilmesi ve bu bilgilendirmenin belgelendirilmesi işlemidir.

Tebligat Çıkarabilecek Yargı Organları

Mahkemeler, Cumhuriyet Başsavcılıkları, İcra Daireleri, Ceza ve İnfaz Kurumları, Denetimli Serbestlik Müdürlükleri.
• Yargıtay İlkesi: “Tebligat zarfı üzerindeki tarihe itibar edilmelidir.”

Memur Vasıtasıyla Tebligat (m. 41)

Adli ve idari yargı mercileri ile diğer adalet daireleri re’sen veya talep halinde işin mahiyetine göre dairelerde çalışan memurlar vasıtasıyla tebligat yapılmasına karar verebilirler. Bu hallerde gerekçeli sebeplerin tebligat evrakında gösterilmesi zorunlundur.
• Yargıtay İlkesi: “Gecikmesinde zarar doğacak hallerde memur vasıtasıyla tebligat yapılabilir (TK m.2). Ancak yönetmeliğin 5/2 maddesine göre memur vasıtasıyla tebligat yapılmasını gerektiren sebep tebligat evrakında gösterilmezse tebligat usulsüzdür.”

Elektronik Tebligat (m. 7/a) ve Zorunluluk Kapsamı

Tebligat çıkarmaya yetkili olan merciler elektronik tebligat yapmaya da yetkilidir. Elektronik tebligatın zorunlu olduğu kişi ve kurumlar şunlardır:
1. 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar.
2. 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahallî idareler.
3. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları.
4. Kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri.
5. Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar.
6. Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları.
7. Kanunla kurulanlar da dâhil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri.
8. Noterler.
9. Baro levhasına yazılı avukatlar.
10. Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler.

• Diğer Durumlar: Zorunlu kapsam dışındaki gerçek ve tüzel kişilerin talebi üzerine e-tebligat adresi oluşturulursa, tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu hale gelir. Zorunlu bir sebeple e-tebligat yapılamazsa diğer usuller uygulanır.
• Yargıtay İlkesi: “E-tebligat adresi açık ve aktif olan avukata adi posta yolu ile yapılan tebligat yok hükmündedir.” (e)
• Tebliğ Tarihi: Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Davetiyenin İhtiva Edeceği Kayıtlar (m. 9)

1. Tarafların ve varsa kanuni temsilci/vekillerinin ad ve soyadları ile adresleri,
   2. Tebliğin konusu,
   3. Davet edilen şahsın nerede, hangi gün ve saatte hazır bulunması lazım geldiği,
   4. Davetiyeyi çıkaran merciin mühür ve imzası.

Bilinen Adrese Tebligat (m. 10)

Tebligat, muhataba bilinen en son adresinde yapılır. Bilinen en son adresin tespiti için tebliğ isteyenin beyanı, muhatabın/ilgililerin bildirimleri veya mevcut belgeler esas alınır (Yön. m.16). En son adresin elverişsiz olması veya tebligat yapılamaması halinde, muhatabın MERNİS adresi bilinen en son adresi kabul edilerek buraya tebligat çıkarılır.
• Yargıtay İlkesi: “Borçluya satış ilanı ‘birlikte oturduğu damadı A…..’ya tebliğ edildi’ şeklinde tebliğ edildi. Borçlunun mernis adresi farklı ancak; zabıta araştırmasında damadıyla oturduğu belirlendi. Bu durumda borçlunun bilinen adresi damadıyla oturduğu adres olup, mernis adresine tebligat çıkmaz.” (
• Yargıtay İlkesi: “Bilinen adresin (TK 10) mernis adresi veya başka bir adres olması arasında fark yoktur. Bildirilen adrese çıkarılan tebligatın bila tebliğ iadesi halinde, tebligat mernis adresine şerh verilerek 21/2’ye göre çıkarılır.” (e)
• Önemli Not: Muhatabın kabulü halinde tebligat her yerde yapılabilir.

Vekile Tebligat (m. 11)

Vekil aracılığıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır. Birden çok vekil varsa birine yapılması yeterlidir; birden fazlasına yapılmışsa ilk tarih esas alınır. Avukata yapılacak tebligatlar bürosunda resmi çalışma gün ve saatlerinde yapılır. Avukat olmayan gerçek kişilere tebligat almak üzere özel yetki verilemez.
• Yargıtay İlkesi: “Vekil varken asile yapılan tebligat yok hükmünde olup, süresiz şikayete tabidir.” (2
• Yargıtay İlkesi: “Kira alacağı için başlatılan takibe vekil itiraz ettiğinden, itirazın kaldırılması dava dilekçesinin vekile tebliği gerekir. TK 11 AV. K. 41’e göre asile tebligatla duruşmada taraf teşkili sağlanmaz.” (D.)
• Yargıtay İlkesi: “Kıymet takdiri raporu ile satış ilanının, menfi tespit davası açıp, meskeniyet şikayetinde bulunmak ve ihalenin feshi davası açmak suretiyle takip safahatlarına katılan vekile tebliğ zorunlu olup, ayrıca vekaletname sunulmaması sonuca etkili değildir.”
• Ehliyet Durumu: Asil vekalet verdikten sonra kısıtlanmış ise vekalet ilişkisi sona ereceğinden vekile yapılan tebligat usulsüzdür.

Hükmi Şahıslara (Tüzel Kişilere) ve Ticarethanelere Tebligat (m. 12, 13)

Tüzel kişilere tebliğ yetkili mümessillerine yapılır. Yetkili amirler mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya evrakı bizzat alamayacak durumda oldukları takdirde tebliğ, sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine (öncelikle temsilciden sonra gelen amir/evrak müdürü gibi görevlilere) yapılır.
• Yargıtay İlkesi: “Kapalı şirkete TK.21/1’e göre yapılan tebligatta, haber bırakılan komşunun ad-soyadı yazılmamışsa, tebligat usulsüzdür.” (2016/2652e)
• HGK İlkesi: “Tüzel kişilere tebligatta muhatap işyerinin kapalı olması halinde, adreste bulunmama nedeninin araştırılması gerekmekte ise de komşuya haber verme yükümlülüğü devam eder. Bu nedenle haber bırakılan komşu adının tutanağa geçirilmesi gerekir.” (2021/12-984e)
• Ticaret Sicil Adresi (m. 35): Tüzel kişilerin ticaret sicil adresine TK m.35’e göre tebligat yapılabilmesi için tebligatın ‘adresin kapalı olması’ veya ‘muhatabın taşınmış olması’ şerhi ile iadesi zorunlundur. ‘Muhatap firma tanınmıyor’ şerhiyle iade edilen tebligata dayanılarak m.35 uyarınca işlem yapılması usulsüzdür (

Askeri Şahıslara Tebligat (m. 14)

Erata (er, onbaşı, çavuş) yapılacak tebliğler, kıta komutanı veya kurum amiri gibi en yakın üste nöbetçi subaylar vasıtasıyla yapılır. Erat dışındaki askeri şahıslara tebliği nöbetçi amiri/subayı temin eder; muhatap bulunamazsa tebligat kendilerine yapılır. Erat dışındakilerin karargah dışındaki bilinen adreslerine de tebligat yapılabilir.

Aynı Konutta Oturan Kişilere VEYA Hizmetçiye Tebligat (m. 16)

Muhatap adresinde bulunmazsa tebliğ, kendisiyle aynı konutta (aynı dairede, aynı apartman değil) sürekli birlikte oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır.
• Yargıtay İlkesi: “Satış ilanı tebligatını alan babanın aynı apartmanda yaşaması, aynı konutta oturma anlamına gemez. TK. 16’ya göre tebligat için aynı çatı altında oturmak yetmez. Aynı dairede oturmak gerekir.” (2016/5797e, 2015/31640e)
• İstisna: “Aile mahkemesinin evden uzaklaştırma kararı verdiği süre içinde müşterek haneye çıkartılan tebligat usulsüzdür.” (2016/11067e)

Meslek ve Sanat Erbabına Tebligat (m. 17, 37)

Belirli bir yerde devamlı olarak meslek veya sanatını icra edenler orada bulunmadıkları takdirde tebliğ, aynı yerdeki daimi memur veya müstahdemlerine yapılır. Avukat büroda yoksa katip, stajyer veya sekreteri evrakı tebellüğ edebilir.
• Yargıtay İlkesi: “Vekile yapılan tebligatta tebliğ memuru tarafından, muhatabın adreste bulunup bulunmadığı tespit edilmeden çalışana yapılan tebligat usulsüzdür.” (2016/18622e)

Tutuklu ve Hükümlülere Tebligat (m. 19)

Tutuklu ve hükümlülere tebligat yapılmasını kurum müdürü veya memuru temin eder ancak tebligat bizzat muhatabın kendisine yapılır. Başka adreste yapılan tebligat usulsüzdür. 1 yıldan fazla hapis cezası alanlar kısıtlanacağından tebligatın vasisine yapılması gerekir.
• Yargıtay İlkesi: 7499 sayılı Kanun (2024) değişiklikleri uyarınca, TMK 407 kapsamında vesayet altına alınan hükümlünün mevcut avukatı ile arasındaki vekalet ilişkisi ehliyetsizlik nedeniyle son bulur. Avukatın temsile devam edebilmesi için vasi tarafından yeni vekaletname verilmesi zorunludur. Aksi takdirde eski vekile yapılan tebligat usulsüzdür (2020/1079-4068).

Muhatabın Muvakkaten Başka Yere Gitmesi (m. 20)

Adresteki kişiler muhatabın geçici olarak başka yere gittiğini beyan ederse, bu durum ve beyan edenin kimliği mazbataya yazılıp imzalatılarak evrak adresteki kişiye teslim edilir. Beyan eden imzadan veya evrakı kabulden kaçınırsa m.21 hükümleri uygulanır. Tebliğ tarihi, evrakın teslim edildiği tarih veya ihbarname kapıya yapıştırılmışsa bu tarihten itibaren 15 gün sonrasıdır. Adreste kimse yoksa m.20 uygulanmaz.

Tebliğ İmkansızlığı ve Tebellüğden İmtina (m. 21/1)

Muhatap veya adına tebellüğ edebilecek kimse adreste bulunmazsa, tebliğ memuru adreste bulunmama sebebini komşu/kapıcı/yöneticiden araştırıp mazbataya yazmalı ve imzalatmalıdır. Evrak muhtar veya kolluğa imza karşılığı teslim edilir, 2 nolu ihbarname daire kapısına yapıştırılır ve komşuya haber verilir. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihidir.
• HGK İlkesi: “Tebligatın belgelendirme özelliği ve TK.21/1’in sıkı şekil şartlarına bağlanması karşısında, haber bırakılan komşu, kapıcı veya yöneticinin isminin, kim olduğunun tebliğ memuru tarafından tutanağa yazılıp imzalanması gerekir.” (

MERNİS Şerhli Tebligat (m. 21/2)

Bilinen en son adrese çıkarılan tebligatın iade edilmesi halinde, muhatabın adres kayıt sistemindeki (MERNİS) adresine, mercinin koyacağı özel 21/2 şerhi ile tebligat çıkarılır. Muhatap o adreste hiç oturmamış veya ayrılmış olsa dahi evrak muhtara teslim edilip kapıya ihbarname yapıştırılır. Yapıştırılma tarihi tebliğ tarihidir. Zarfların yönetmelik uyarınca açık mavi olması öngörülmekle birlikte, Yargıtay şerhin varlığını yeterli bulmaktadır (2019/4113e).
• Yargıtay İlkesi: “Yabancıya TK 21/2’ye göre tebligat yapılamaz.” (2013/666e)
• Yargıtay İlkesi: MERNİS şerhli tebligatta adresindeki bina yıkılmış veya bina özelliğini kaybetmişse evrak merciye iade edilmelidir, tebligat tamamlanamaz.

Yaş ve Ehliyet Şartı (m. 22) ve Mazbata İçeriği (m. 23)

Muhatap yerine tebliği alacak kişinin görünüş itibariyle 18 yaşından küçük olmaması ve bariz ehliyetsizliğinin bulunmaması gerekir. Tebliğ memuru kimlik talep edebilir. Madde 23 uyarınca tebliğ mazbatası; tebliğin kime yapıldığını, ehil olduğunu, adreste bulunmama/imtina sebeplerini, MERNİS kaydı durumunu ve imzaları ihtiva etmek zorundadır.

Yabancı Memlekette Tebligat Usulü (m. 25, 25/a, 26, 27)

Yabancı memlekette tebliğ o ülkenin yetkili makamı veya Türk Vatandaşları yönünden konsolosluk aracılığıyla (m.25/a) yapılır. Türkiye’de mukim yabancılara çıkarılan evrakın tercüme edilmesi zorunlu değildir (2014/24335e).

İlanen Tebligat (m. 28, 31)

Adresi tamamen meçhul olanlara resmi/özel kurumlardan ve zabıta aracılığıyla yapılan adres araştırmalarından sonuç alınamazsa ilanen tebligat yapılır. İlanen tebliğ, son ilan tarihinden itibaren 7 gün (veya mercice belirlenen maks. 15 gün) sonra yapılmış sayılır.

Usulüne Aykırı Tebliğin Hükmü (m. 32)

Tebliğ usulsüz olsa bile muhatap tebliğe muttali (haberdar) olmuşsa tebligat geçerli sayılır. Muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir. Usulsüz tebliğ şikayeti İİK 16 uyarınca öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine yapılmalıdır.
• Yargıtay İlkesi: “Borçlu dosyadan fotokopi almak için başvurmakla, tebliğ işleminden ve ihaleden haberdar olduğunun kabulü gerekir.” (2017/619e)

Hasma Tebliğ Yasağı (m. 39)

Kendilerine tebliğ yapılması caiz olan kimselerin o davada hasım olarak alakaları varsa muhatap namına kendilerine tebligat yapılamaz.
• Yargıtay İlkesi: Aynı icra takibinde müşterek borçlu veya müteselsil kefil olan bir diğer kişiye muhatap adına yapılan tebligat hasma tebliğ yasağına aykırı ve usulsüzdür (2016/14663e, 2012/9743e).

Özel Kanun Hükümleri ve İcra İflas Kanunu Uygulamaları

• Kat Mülkiyeti (Ek m.1): Bağımsız bölüm sahibi adres bildirmek zorundadır. Bildirmezse fiilen oturana tebliğ yapılır, apartman girişindeki ilan tahtasına asılır.
  • İpotek Verene Tebliğ (İİK 148/a, 150/I): İpotek veren tapuda yurt içi adres bildirmek zorundadır. Adres değişikliği tapuya bildirilmediği sürece ipotek resmi senedindeki adrese çıkarılan hesap kat ihtarı iade edilse dahi tebligat ulaşmış sayılır (2013/24173e).
  • Kredi Borçlusuna Tebliğ (İİK 68/b): Kredi sözleşmesindeki adres noter kanalıyla değiştirilmediği sürece, ticari sicil adresi değişse bile sözleşme adresine gönderilen hesap özetinin ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılır .
• Kaynak: Ayhan Tuncal Yargıtay 12. HD. Başkanı.